• Culicidae familyası, Diptera takımının Nematocera alttakımı içerisinde yer

almaktadır.

• Sivrisinekler, insan ve hayvanlarda kan emen en önemli böceklerdir.

• Bazı türler gün boyunca bazıları ise sadece geceleri kan emerek beslenirler.

• Beslenme esnasında bazı hastalıkları beslendiği konukçuları arasında
taşımaktadırlar.

• Bu yüzden tarihin ilk çağlarından bu yana büyük ölümlere sebep olmuşlardır.

• Sivrisineklerle bulaşan hastalıklarla mücadele etmek için türlerin doğru teşhis
edilmesi gereklidir.

• Sivrisinek türlerinin çoğunluğu morfolojik özellikleriyle kolayca ayrılabildiği halde,
bazı türlerde morfoloj ik özellikler yetersiz kalmakta, ancak antenler üzerindeki
sensillaların incelenmesi, çaprazlama deneyler, kromozomlarin incelenmesi, enzim
sistemlerinin karşılaştırılması ve hatta DNA analizleri yapılarak teşhis
edilmektedirler.

• Sivrisinekleri diğer dipterlerden ayıran en önemli morfolojik özellikleri kanat
damarları ve kanatların arka kenarlarında bulunan pullar, kıllar, silindirik vücut
yapıları ve uzun bir hortuma sahip olmalarıdır.

• Antenleri uzun ı 4- ı 5 segmentli, halka şeklinde kıllarla bezenmiş, özellikle birçok
türün erkeklerinde bu anten tipi çok karakteristiktir.

• Ergin dişilerde kanat ve vücudu örten pulların renk ve deseni türlerin ayrımında
kullanılmaktadır.

• Erkeklerin teşhisinde son abdomen segmenti önem arz etmektedir.

• Sivrisinek larvaları aguatiktir (suculdur). Diğer aguatik sinek larvalarından
bacaksız olmaları, thorax'ın abdomenden daha geniş olması, tam gelişmiş bir baş
kapsülü ve abdomenin 8. segmentinin dorsal kısmında bir çift uzun tüp şeklinde
sifonunun bulunması ile ayrılırlar.

• Culicidae familyası, Anophelinae ve Culicinae olmak üzere iki altfamilyaya
ayrılmaktadır.

• Culicidae familyasının dünyada 3600 türünün bulunduğu, en büyük altfamilyasının
ise Culicinae olduğu ve 29 cinse ait 3000 tür ihtiva ettiği, dişilerinin besin
kaynağının kan olduğu, ancak bazı türlerin kan emmeden de üreyebildiği
belirtilmektedir.

• Anophelinae altfamilyasında ise 530 türün bulunduğu kaydedilmektedir.

• Bunlardan 500 tür ise Anopheles cinsi içerisinde yer almaktadır. Dişilerin besin
kaynağı kandır. Yani hematofag' dırlar.

• Ülkemizde ise Culicidae familyasının Anophelinae altfamilyasından,

o Anopheles 10

o Culicinae altfamilyasından,

o Aedes 3

o Ochlerotatus 15

o Culex 13

o Culiseta 6

o Coquillettidia 1

o Orthopodmyia 1

o Uranotaenia 1

olmak üzere toplam 50 sivrisinek türünün bulunduğu belirtilmektedir.

• Ev sineği olarak bilinen Musca domestica,_Diptera takımının Muscidae familyasına
ait bir türdür.

• İnsanların yaşadıkları hemen tüm alanlarda bu türe rastlamak mümkündür.

• Karasinekler insanların kullandıkları besin maddeleri ve organik atıklarla
beslenmekte, tifo, dizanteri, kolera ve tüberküloz gibi hastalıklara da vektörlük
yapmaktadırlar.

• Karasinekler 4-6 mm boyunda ve genelde gri renklidirler.

• Ağız yapısı yalayıcı-emici tiptedir.

• Karasineklerle ilgili yapılan çalışmalar göstermiştir ki bu sineklerin pis artıklarla,
pis beslenme alışkanlıkları yüzünden vücutlarının gerek içyapısında, gerek dış
yapısında patojen mikroorganizmalardan, virüsler, bakteriler ve protozoaları
barındırdıkları saptanmıştır.

• Karasineklerde besin maddeleri kursakta bir miktar çiğnenir ve kursak içeriği
hortumun ucuna gelerek küçük damlacıklar şeklinde damlar ve bu durum
hastalıkların yayılmasının başlıca sebebidir.

• Daha önce dışkı, atık maddeler ve bozulmakta olan besinlerden alınan hastalık
etmenlerini besinler aracılığıyla veya doğrudan bulaştırılırlar.

• Yumurta, larva, pupa ve ergin dönemlere sahip olan ev sineği uygun şartlarda 6-24
günde bir nesil verebilir.

• Dişi sinek yumurtalarını organik maddece zengin gübrelik ve çöplüklerin üzerine
bırakır ve birkaç saat içerisinde açılan yumurtalardan çıkan larvalar buralarda
beslenirler ve üç dönemden sonra pupa olurlar ve erginler çıkarlar.

• Karasinekler gündüz hareketli, gece ise dinlenme durumundadırlar.

• Gece yapılacak ilaçlama yeterli etkiyi sağlayamaz.

• Bu sebeple bunlara karşı hareketli oldukları gündüz saatlerinde ilaçlama
yapılmalıdır.

• Karasineklerin üreme alanları açık bidonlar ve konteynırlar, logarlar ve diğer bütün
atıkların toplanma yerleridir. Bu bölgelerde beslenir ve yine bu bölgelere
yumurtalarını bırakırlar. Bu yüzden böyle yerler larva mücadelesi için önem
taşımaktadır. Uygun biyolojik larvisitler kullanılarak bu gibi bölgelerde ergin hale
geçmeleri engellenmelidir.

• Karasineklerin yıldaki nesil sayılarının fazla olması sebebiyle bunlarla mücadelede
kullanılacak ilaçlar münavebeli bir şekilde kullanılmalı ve farklı etkili madde
grubundan ilaçlara yer verilerek dayanıklılığın ortaya çıkmasına engelolunmalıdır.
 

• İnsanların baş, vücut ve kasık bölgelerine yerleşen üç bit türü vardır.

• Genelde yerleştikleri yerlerde yaptıkları en belirgin belirti kaşıntıdır.

• Ancak en önemlisi baş bitleri belirli hastalıklara vektörlük yaparlar.

• Bu özellikleri nedeniyle bit insanın en eski parazitlerindendir.

• Bitlerin tifüsü 1909'da, dönek ateşini 1910'da bulaştırdığının bulunmasıyla, bu
kanatsız ve küçük canlının orduları nasıl yok ettiği ve tarihin akışını nasıl
değiştirdiği öğrenilmiştir.

• Bitlerde, yumurta (sirke), nimf (yavşak) ve ergin dönemleri bulunmaktadır.

• Mallophaga (Isırıcı bitler), bunlar kuşların ve memelilerin ektoparazitidir.

• Çiğneyici tipte ağız parçaları bulunur.

• İnsanlar için parazitlik ve vektörlük yapmazlar.

• Anoplura (Emici bitler), bunların ağız yapıları sokucu emicidir.

• Memeliler için ektoparazittirler.

• Kan emerek beslenirler.

• Pediculus capitus (Baş biti), Pediculus humanus (Vücut biti) ve Phthirus pubis
(Kasık biti) türleri insanlar için önemli olarak bilinen bit türleridir.

• Bitler gece-gündüz, aydınlık-karanlık ayrımı yapmaksızın 24 saatte 3-5 kez kan

emerler.

• Vektörlük yapan en önemli bit türü P. humanus'tur.

• Bitlerin bulaştırdıkları hastalıklar; tifüs, siper ateşi ve dönek ateşidir.

• Bitlerle mücadelede insektisit içeren ilaçlar haricen uygulanmalı ve bir hafta sonra
tekrarlanmalıdır.
 

• Siphonaptera takımı içerisinde yer alan

pirelerin 2000' den fazla türü

bulunmaktadır.

• Ağız yapıları, sokucu-emicidir.

• Üçüncü çift bacakları sıçramaya elverişlidir.

• Pireler kan emeceği zaman hortumunu ileri
doğru uzatır, abdomenini yükseltir ve
hortumunu deriye sokar ve arka bacaklarını
havaya kaldırırlar.

• Pirelerin sadece ergin dönemleri parazittir.

• Konukçularından kan emerler.

• çoğu zaman çiftleşme konukçu üzerinde
olur.

• Larvanın yumurtadan çıkışı çevre

sıcaklığına bağlı olarak iki gün ile iki hafta
arasında değişir.

• Larvaları hareketli olup, çiğneyici ağız yapısına sahiptirler.

• Konukçunun dışkısı, kan pıhtıları ve deri artıkları gibi organik maddelerle
beslenirler.

• Sıcak havalarda yaşam dönemini üç haftada tamamlarken soğukta bu süre iki yıla
kadar uzayabilir.

• Pulex irritans (İnsan piresi) insandan insana veba ve fare tifüsünü bulaştırmaktadır.

• Pirelerin erkeği ve dişisi sıcakkanlı memeli hayvanlardan, yarasalardan ve bazı kuş

türlerinden kan emerler.

• Bunların % 94'ü memelilerin, % 6'sı ise kuşların ektoparazitidir.

• Bir pire düz sıçrayışta 33 cm ve dik olarak 20 cm yol kat eder.

• Pireler tarihte birçok salgın hastalıkların meydana gelmesinde rol oynamışlardır.

• Dünyada hiçbir hastalık vebadan daha fazla tahribat yapmamıştır.